Van Ticaret ve Sanayi Odası (Van TSO) ev sahipliğinde düzenlenen “Türkiye’de Barış Nasıl Tesis Edilir? Çözüm Sürecinin Hukuk, Demokrasi ve İş Dünyasına Yansıması” başlıklı söyleşide, barışın toplumsal, siyasal ve ekonomik boyutları çok yönlü olarak ele alındı. Programa eski Kültür ve Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, öğretim üyesi yazar Mehmet Altan ve Van TSO Başkanı Necdet Takva konuşmacı olarak katıldı. Moderatörlüğü ise Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Suvat Parin yaptı.
Söyleşide ortak vurgu, Türkiye’de kalıcı barışın ancak adalet, demokrasi, güvenlik ve refahın adil paylaşımı ile mümkün olabileceği yönünde oldu.
Çelik: “Barış adalet ve aidiyetle mümkündür”
Eski Bakan Hüseyin Çelik, konuşmasında toplumsal barışı Hz. Muhammed’e atfedilen ve Kütüb-i Sitte’de yer alan “gemi” benzetmesi üzerinden değerlendirdi. Geminin üst katındakilerin devleti, alt katındakilerin ise halkı temsil ettiğini belirten Çelik, devletin vatandaşla kurduğu ilişkinin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
Çelik, “Devlet vatandaşının adalet duygusunu tatmin etmeli, güvenliğini sağlamalı ve insanca yaşayacağı şartları adil biçimde sunmalıdır. Aksi halde aidiyet duygusu zedelenir,” dedi. Güvenlikçi politikaların tek başına çözüm üretmediğini vurgulayan Çelik, barışın ancak vatandaşın devlete güvenmesiyle mümkün olacağını ifade etti.
Devletin temel sorumluluklarını sıralayan Çelik, “Vatandaş ‘Haksızlığa uğrarsam mahkemeye giderim ve hakkımı alırım’ diyebilmeli. Gece rahat uyuyabilmeli, kendini güvende hissetmeli. Ayrıca insanca yaşayabileceği şartlar adil biçimde sağlanmalı,” diye konuştu. Eşitlik değil adalet kavramının esas alınması gerektiğini vurgulayan Çelik, “Altta kalanın canı çıksın anlayışı bir devleti ayakta tutmaz,” ifadelerini kullandı.
AK Parti’nin kuruluş dönemindeki programlara da değinen Çelik, güvenlikçi yaklaşımların terörü büyüttüğünün o dönemde açıkça ifade edildiğini hatırlatarak, yazılı metinlerden çok uygulamaların belirleyici olduğuna dikkat çekti.
Altan: “Ekonomik güç, demokratik gerilikle çelişiyor”
Öğretim üyesi ve yazar Mehmet Altan ise Türkiye’nin ekonomik gücü ile demokrasi ve hukuk alanındaki performansı arasındaki çelişkiye vurgu yaptı. Türkiye’nin dünyanın en büyük ekonomileri arasında yer almasına rağmen demokrasi ve hukuk endekslerinde gerilerde kaldığını hatırlatan Altan, hukukun üstünlüğü sağlanmadan sürdürülebilir kalkınmanın mümkün olmadığını söyledi.
Altan, Van özelinde yaptığı değerlendirmede ise genç nüfusa rağmen eğitim, beceri ve katma değer üretimi alanlarında ciddi sorunlar yaşandığını belirtti. Üniversite-sanayi iş birliğinin ve yenilikçi üretim kapasitesinin zayıf kaldığını dile getiren Altan, bu durumun bölgesel kalkınmayı olumsuz etkilediğini ifade etti.
Takva “Bölgesel eşitsizlik kabul edilebilir sınırların çok üzerinde”
Van TSO Başkanı Necdet Takva ise konuşmasını ağırlıklı olarak ekonomik veriler üzerinden şekillendirdi. Çözüm süreci, barış süreci ve güvenlik politikalarının bölge ekonomisine etkilerini değerlendiren Takva, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun sosyoekonomik göstergelerde Türkiye ortalamasının oldukça gerisinde kaldığını söyledi.
Takva, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye’de geri kalmış olarak tanımlanan 121 ilçenin 90’ının bölgede yer aldığını, Van’da ise 8 ilçenin bu listenin en alt sıralarında bulunduğunu belirtti. Genç işsizlik oranlarının da dikkat çekici seviyelerde olduğuna işaret eden Takva, Van’da genç işsizliğin yaklaşık yüzde 36 olduğunu ifade etti.
Bölgede yapılan güvenlik harcamalarının büyüklüğüne de değinen Takva, bu kaynakların kalkınmaya yönlendirilmesi halinde çok sayıda büyük altyapı projesinin hayata geçirilebileceğini söyledi. Ayrıca Van’ın yüzölçümünün yaklaşık yüzde 65’inin mera alanı olmasına rağmen yayla yasakları nedeniyle tarım ve hayvancılığın ciddi sorunlar yaşadığını dile getirdi.
Takva, “Mesele, tüm bu süreçleri sebep-sonuç ilişkisi içinde, samimi ve gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirmek ve buna uygun çözümler üretmektir,” dedi.
Yoğun katılımla gerçekleşen söyleşi, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi. Program sonunda Hüseyin Çelik ve Mehmet Altan’a plaket ve kilim hediye edilirken, moderatör Prof. Dr. Suvat Parin’e de katkılarından dolayı plaket takdim edildi.
Van TSO’da düzenlenen söyleşi, barışın yalnızca güvenlik politikalarıyla değil, hukuk, demokrasi ve ekonomik adaletle birlikte ele alınması gerektiği yönündeki ortak mesajla tamamlandı.
