Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklık, ABD ile Avrupa arasındaki transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim başlığına dönüştü.
ABD Başkanı Donald Trump, bölgedeki deniz güvenliğini sağlamak için müttefiklerden askeri destek talep ederken, Avrupa’nın yük paylaşımına yanaşmaması halinde NATO'nun geleceğinin tartışmaya açılabileceğini söyledi.
İngiliz Financial Times gazetesine verdiği röportajda konuşan Trump, Avrupa ülkelerinin Körfez petrolüne ABD'den daha fazla bağımlı olduğunu belirterek müttefiklere "faturayı paylaşma" çağrısı yaptı. Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması için askeri destek verilmemesi halinde NATO’nun “çok kötü bir gelecekle” karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Trump ayrıca Avrupa’nın elinde ABD'den daha fazla mayın temizleme gemisi bulunduğunu öne sürerek bu gemilerin derhal bölgeye gönderilmesi gerektiğini savundu. Sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda ise İran’ın füze altyapısını hedef almaya devam ettiklerini belirterek, Tahran yönetiminin anlaşmak istediğini ancak henüz hazır olmadığını iddia etti.
Berlin’den ret yanıtı
Trump’ın çağrısına Avrupa'dan ilk net tepki Almanya'dan geldi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nda askeri bir operasyona katılmayacağını açıkladı.
Wadephul, kararın Başbakan Friedrich Merz ve Savunma Bakanı Boris Pistorius tarafından da onaylandığını belirterek, Almanya'nın çatışmanın aktif bir tarafı olmayacağını vurguladı. Berlin yönetimi, bölgedeki güvenliğin ancak İran ile yürütülecek diplomatik müzakerelerle sağlanabileceğini savunuyor.
Transatlantik ilişkilerde yeni çatlak
Trump röportajında, ABD'nin geçmişte Avrupa’nın güvenliği için büyük fedakârlıklar yaptığını belirterek Ukrayna savaşına atıf yaptı. Washington'un Avrupa'ya destek verdiğini ancak karşılığını göremediğini savunan Trump, müttefiklerin Hürmüz krizinde ABD’nin yanında olup olmayacağını sorguladı.
Bu açıklamalar, uluslararası ilişkiler uzmanları tarafından ABD’nin Hürmüz’de yaşadığı askeri ve stratejik tıkanıklığı aşmak için müttefikler üzerinde baskı kurma girişimi olarak yorumlandı.
Enerji hattında kritik tıkanıklık
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, Şubat ayı sonundan bu yana fiilen kapalı durumda. Bölgedeki tanker trafiğinin büyük ölçüde durduğu ve boğazın iki yakasında yüzlerce petrol tankerinin beklediği belirtiliyor.
ABD’nin sunduğu "savaş gemisi eşliğinde geçiş" planı ise askeri uzmanlar tarafından riskli bulunuyor. Uzmanlara göre İran’ın küçük botlar, dronlar ve hızlı saldırı unsurlarından oluşan taktikleri, dar su yolunu büyük gemiler için ciddi bir güvenlik tehdidine dönüştürebilir.
Sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bölgedeki askeri risklerin artması nedeniyle, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin normale dönmesinin aylar sürebileceği değerlendiriliyor.