Türkiye'de tarımda artan maliyetler ve genç nüfusun üretimden uzaklaşması, yeni destek modellerini gündeme getirdi. Bu kapsamda TÜME Vakfı ve YÖK iş birliğiyle yürütülen model çiftlik projesi hayata geçirildi.
Projede 10 üniversite yer alırken, pilot uygulama merkezlerinden biri Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi oldu.
Gençlere maaşlı çiftlik modeli
MAKÜ Rektörü Hüseyin Dalgar, proje kapsamında gençlere teknoloji destekli çiftlikler kurulacağını, belirli bir süre maaş verileceğini ve sürecin sonunda çiftliklerin devredileceğini açıkladı.
Dalgar, "Hedef, Türkiye genelinde 40 bin çiftlik kurmak; 40 bin genci teknolojiyi kullanarak tarım ve hayvancılık yapan bir noktaya taşımak" dedi.
Tarımda temel sorunun fiyat değil maliyet ve verim olduğunu vurgulayan Dalgar, gençlerin eğitilip akredite edileceğini belirterek, "Köyünden bir arazi göster, oraya senin çiftliğini kuralım, sana maaş verelim, ardından da bu çiftliği sana bırakalım diyeceğiz" ifadelerini kullandı.
Projede yer alan gençlere bekâr olmaları halinde iki asgari ücret, evli olmaları halinde ise en az üç asgari ücret ödeneceği bildirildi.
Teknoloji verimi artırıyor
Üniversite bünyesindeki model çiftliklerde yem itme robotu, gübre temizleme robotu, sağım robotu ve yem karma robotu kullanılıyor. Bu teknolojilerin verimliliği doğrudan artırdığı belirtiliyor.
Dalgar, "Benim ortalama 25 litre süt aldığım çiftlikte, teknolojiyi bilen genç 45 litre alacak. Sorun fiyat değil, önemli olan verim" dedi.
Düşük maliyetli üretim hedefi
Projede sabit yapılar yerine sökülebilir prefabrik sistemlerin tercih edileceği, böylece arazinin korunacağı ifade edildi. Ayrıca hayvancılıkta verimi artırmak amacıyla embriyo üretimi çalışmalarının sürdüğü bildirildi.
Dalgar, yurt dışından 1.000 ila 3.000 dolar arasında ithal edilen embriyoların 100 dolar seviyesinde üretilebileceğini belirtti.
Franchise benzeri model tartışılıyor
Yeni modelin ölçeklenebilir ve standartlaştırılabilir bir çiftlik sistemi oluşturmayı hedeflediği, üretimden pazarlamaya kadar tüm süreçlerin belirli bir sistem dahilinde yürütüleceği ifade ediliyor.
Tarımda ilk kez "franchise benzeri" bir modelin gündeme geldiği projeye ilişkin bazı uzmanlar ise büyük şirketlerin sektörde tekelleşme riski oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Uzun vadede ise marka çiftliklerin artmasıyla ortak üretim, pazarlama ve tedarik modellerinin gelişmesi, gençlerin tarımın sadece üretim değil yönetim ve teknoloji alanlarında da yer almasının sağlanması hedefleniyor.