Yaz aylarında aynı ortamda bulunan bazı kişiler sivrisineklerin hedefi olurken, bazıları ise neredeyse hiç ısırılmıyor. Halk arasında bu durum çoğunlukla "tatlı kanlı olmakla" açıklansa da bilim insanları, asıl belirleyicinin kanın tadı değil, vücudun çevreye yaydığı biyolojik sinyaller olduğunu belirtiyor.
BBC'nin aktardığı araştırmalara göre sivrisinekler, insanları daha konmadan yaklaşık 10 metre uzaktan karbondioksit, vücut ısısı ve ciltten yayılan kimyasal kokular sayesinde tespit edebiliyor.
Karbondioksit ve vücut ısısı belirleyici oluyor
Uzmanlara göre yalnızca dişi sivrisinekler insanları ısırıyor. Bunun nedeni ise yumurtalarının gelişmesi için gerekli proteini kandan sağlamaları.
Araştırmalar, yetişkinlerin çocuklara göre daha fazla karbondioksit üretmesi nedeniyle daha çekici hedef haline gelebildiğini ortaya koyuyor. Hamile kadınlar, spor yapan kişiler ve daha iri yapılı bireyler de daha fazla ısı ve karbondioksit yaydıkları için sivrisineklerin ilgisini daha fazla çekebiliyor.
Asıl farkı cilt kokusu oluşturuyor
Bilim insanları, sivrisineklerin hedef seçiminde en önemli etkenlerden birinin her insanın kendine özgü cilt kokusu olduğunu vurguluyor.
Ciltte yaşayan mikroorganizmalar tarafından üretilen uçucu organik bileşikler, sivrisineklerin tercihlerini doğrudan etkiliyor. Özellikle karboksilik asit oranı yüksek kişilerin sivrisinekler açısından çok daha çekici olduğu belirtiliyor.
Bazı kişiler 100 kat daha çekici olabiliyor
ABD'deki Rockefeller Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada, sivrisineklerin bazı kişilerin cilt kokusuna diğerlerine göre yaklaşık 100 kat daha fazla ilgi gösterdiği tespit edildi.
Araştırmacılar, bu farklılığın yıllar boyunca büyük ölçüde değişmediğini belirterek genetik faktörlerin de etkili olabileceğine dikkat çekti.
Kan grubu ve "tatlı kan" iddiası desteklenmiyor
Uzmanlar, sivrisineklerin belirli kan gruplarını ya da "tatlı kanlı" kişileri tercih ettiğine dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını ifade ediyor.
Buna karşın cilt mikrobiyomu, vücut kokusu, karbondioksit üretimi ve vücut sıcaklığının sivrisineklerin hedef seçiminde belirleyici olduğu belirtiliyor.
Uzmanlardan korunma uyarısı
Araştırmacılar, sarımsak tüketimi veya B vitamini kullanımının sivrisinekleri uzaklaştırdığına dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiyor.
Bunun yerine DEET, picaridin veya PMD içeren sivrisinek kovucuların kullanılması, uzun kollu kıyafet tercih edilmesi ve koruyucu ürünlerin belirli aralıklarla yeniden uygulanması tavsiye ediliyor.