Bölgedeki askeri gerilim, yalnızca enerji hatlarını değil tarım sektörünün temel girdilerinden biri olan gübre tedarikini de etkiliyor. The New York Times tarafından yayımlanan analizde, Körfez ülkelerinden yapılan gübre sevkiyatlarının stratejik öneme sahip Strait of Hormuz üzerinden geçememesi nedeniyle küresel piyasalarda ciddi bir tedarik sorunu oluştuğu belirtildi.

Bölgedeki üretim tesisleri büyük ölçüde faaliyetlerini sürdürse de lojistik aksaklıklar nedeniyle ürünlerin dünya pazarlarına ulaştırılmasında güçlük yaşanıyor.

Gübre fiyatlarında hızlı yükseliş

Sevkiyatların aksaması, küresel gübre fiyatlarında hızlı bir yükseliş riskini beraberinde getiriyor. Analistlere göre fiyatlardaki artış çiftçilerin gübre kullanımını azaltmasına yol açabilir.

Bu durumun özellikle bahar aylarında başlayan ekim sezonunda tarımsal üretimi doğrudan etkileyebileceği ve dünya genelinde gıda arzını azaltabileceği değerlendiriliyor.

Küresel üretimde Körfez ülkelerinin rolü büyük

Uluslararası veriler, Orta Doğu’daki bazı ülkelerin gübre ticaretinde kritik bir paya sahip olduğunu gösteriyor. İran, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, küresel gübre üretimi ve ticaretinde önemli rol oynayan ülkeler arasında bulunuyor.

Bu ülkeler, özellikle azot bazlı gübre türlerinden biri olan üre ticaretinin önemli bir bölümünü karşılıyor ve fosfat gübre üretiminde de küresel piyasada belirleyici bir konumda yer alıyor.

Doların yükselişi maliyetleri artırıyor

Kriz yalnızca tedarik zinciriyle sınırlı kalmıyor. Gübre ticaretinin büyük ölçüde dolar üzerinden yapılması, küresel piyasalarda doların değer kazanmasıyla birlikte çiftçilerin maliyetlerini daha da artırıyor.

Artan maliyetler nedeniyle bazı üreticilerin gübre kullanımını azaltabileceği veya ürün tercihlerini değiştirebileceği belirtiliyor.

Büyük tarım ülkeleri alternatif arayışında

Yaşanan gelişmelerin ardından bazı ülkeler gübre tedarikinde dışa bağımlılığı azaltacak adımlar atmaya başladı.

Özellikle Hindistan ve Brezilya gibi büyük tarım üreticilerinin, çiftçileri yerel kaynaklarla elde edilebilen besin maddelerine yönlendirmeye ve üretim çeşitliliğini artırmaya teşvik ettiği ifade ediliyor.

Uzmanlar, tedarik sorunlarının devam etmesi halinde küresel gıda piyasalarında yeni bir fiyat dalgasının ortaya çıkabileceği uyarısında bulunuyor.