ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalar yaşandı. Petrol fiyatlarının 2022’den bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıkması üzerine dünyanın en büyük ekonomilerinin maliye bakanları acil toplantı hazırlığına başladı.
Uluslararası finans çevrelerinden sızan bilgilere göre, G7 ülkelerinin maliye bakanları küresel petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişi ele almak üzere bir araya gelecek. Toplantının, International Energy Agency koordinasyonunda yapılması planlanıyor.
Stratejik petrol rezervleri gündemde
Görüşmelerde, küresel petrol piyasasını dengelemek amacıyla acil petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesi seçeneği değerlendirilecek.
Şu ana kadar ABD dahil üç G7 ülkesinin, IEA üyesi 32 ülkenin elinde bulunan stratejik rezervlerin kullanılması fikrine destek verdiği belirtiliyor. ABD’li yetkililer, yaklaşık 300 ila 400 milyon varillik ortak bir petrol salımının gündemde olduğunu ifade ediyor. Bu miktar, dünya genelinde tutulan 1,2 milyar varillik stratejik rezervin yaklaşık yüzde 25–35’ine karşılık geliyor.
Enerji tesisleri hedef alındı
Enerji piyasalarındaki çalkantının temel nedenlerinden biri olarak ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları gösteriliyor. İran’ın başkenti Tahran ve çevresinde bulunan en az beş enerji tesisinin saldırılarda hedef alındığı bildirildi.
Bölgede artan gerilim nedeniyle Kuwait Petroleum Corporation da üretimi tedbir amacıyla düşürdüğünü açıkladı.
Gaz fiyatları ve borsalar da etkilendi
Enerji krizinin etkisi sadece petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı. Avrupa gaz piyasalarında da sert artışlar görüldü.
Birleşik Krallık’ta bir ay vadeli gaz fiyatı yüzde 19 artarak 163 peni/therm seviyesine çıktı. Avrupa’da referans gaz fiyatı ise yüzde 16 yükselerek megavat saat başına 62 avroya ulaştı.
Piyasalardaki panik Asya borsalarında satış dalgasını tetiklerken, Brent petrol dört yılın zirvesine çıktı. Pazartesi sabahı erken işlemlerde Brent fiyatı yüzde 29 artarak 119,50 dolara kadar yükseldi. Daha sonra G7 toplantısı haberinin ardından fiyat 106,73 dolar seviyesine geriledi.
Hürmüz Boğazı krizin merkezinde
Enerji krizinin en kritik noktalarından biri ise dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı oldu. Boğazın yaklaşık bir haftadır fiilen kapalı olması küresel arz zincirine yönelik endişeleri artırdı.
Trump: "Küçük bir bedel"
ABD Başkanı Donald Trump ise petrol fiyatlarındaki yükselişi küçümseyen bir açıklama yaptı. Trump, artışı “ABD ve dünya güvenliği için ödenecek küçük bir bedel” olarak nitelendirerek bunun kısa vadeli bir sonuç olduğunu savundu.
İran tarafı ise saldırıların sürmesi halinde petrol fiyatlarının daha sert yükselmesi konusunda uyarıda bulundu. İran Devrim Muhafızları’ndan bir sözcü, “Varil fiyatı 200 doların üzerine çıkacak petrolü tolere edebiliyorsanız bu oyuna devam edin” ifadelerini kullandı.