Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'nin yeşil sarımsak üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşılayan Şanlıurfa’da üreticiler bu yıl büyük zarar yaşadı. Özellikle Birecik ilçesinde Fırat Nehri kıyısındaki mahallelerde sarımsak üretimi yapan çiftçiler, fiyatların sert düşüşü nedeniyle maliyetlerini karşılayamadıklarını söyledi.
Kentte "beyaz altın" olarak bilinen Araban cinsi sarımsağın dönüm fiyatı geçen yıl 100 ila 250 bin TL arasında değişirken, bu yıl bazı bölgelerde 10 bin TL’ye kadar düştü.
"Dönüm başına maliyet 40 bin TL"
Birecik'te sarımsak üretimi yapan İsmail Karayazgan, yıl boyunca yoğun maliyetlerle üretim yaptıklarını anlattı.
20 dönüm sarımsak ektiğini belirten Karayazgan, sürümden gübreye, sulamadan işçiliğe kadar birçok gider kalemi bulunduğunu söyledi.
Karayazgan, "Tarlayı sürdüğümüz zaman dönüm başına ortalama 2 litre mazot harcıyoruz. Ardından toprağı düzleştiriyoruz. Gübre, traktör, ekim ve elektrik maliyetleriyle birlikte sarımsak tarlasının dönüm başına ortalama maliyeti 40 bin TL oluyor" dedi.
"Geçen yıl 110 bin TL'ydi, bu yıl 10 bin TL'ye düştü"
Sarımsağın hem yeşil hem kuru olarak satışa sunulduğunu ifade eden Karayazgan, fiyatlardaki sert düşüşe dikkat çekti.
Karayazgan, "Geçen sene burada bir dönüm sarımsağı 110 bin TL'ye kadar sattık. Bu yıl ise 10 bin TL’den başlayıp 45-50 bin TL arasında satıldı. Fiyatlarda büyük dalgalanma yaşandı. İnsanlar zarar ediyor" diye konuştu.
Üretici ile tüketici fiyatı arasında büyük uçurum bulunduğunu söyleyen Karayazgan, devletin fiyat denetimi yapması gerektiğini ifade etti.
"Aracılar kontrol altına alınsın"
Aynı bölgede üretim yapan Ahmet Savaş da bu yıl sarımsağın para etmediğini belirterek, çiftçilerin büyük bölümünün zarar ettiğini söyledi.
Savaş, "Tarladan ucuz çıkan ürün tüketiciye çok pahalı ulaşıyor. Aradaki fark aracıya gidiyor. Fiyat takibi yapılsa ne çiftçi zarar edecek ne tüketici mağdur olacak" dedi.
İşçilik giderleri artarken tarım işçileri zorlu şartlarda çalışıyor
Sarımsak üretiminde artan işçilik giderleri de çiftçilerin maliyet yükünü artırıyor. Tarlalarda çalışan işçilerin zorlu mesaisi ise üretimin görünmeyen emek boyutunu ortaya koyuyor.
İşçi organizasyonu yapan Mahmut Berkele, günlük yevmiyenin bin 200 TL olduğunu belirterek, bu ücretin 900 TL'sinin işçiye, kalan kısmının ise ulaşım ve organizasyon giderleri için aracı ve "çavuş" olarak adlandırılan ekip sorumlularına ayrıldığını söyledi.
Sabahın erken saatlerinden akşama kadar güneş altında çalışan tarım işçilerinin emeğine dikkat çeken Berkele, üreticinin artan maliyetlerden şikâyetçi olduğunu ancak işçilerin de ağır şartlar altında çalışarak geçim mücadelesi verdiğini ifade etti.