Kürt toplumuna dair kapsamlı saha araştırmalarıyla bilinen Kürt Çalışmaları Merkezi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’na bulgularını sundu. Merkezin direktörü Reha Ruhavioğlu, çatışma sürecinin toplumsal yansımalarına, kamuoyundaki destek düzeylerine ve çözüm sürecine dair beklentilere dikkat çekti.
Merkez ve Çalışmaları
2019 yılında Diyarbakır’da kurulan Kürt Çalışmaları Merkezi, toplumsal dönüşüm, kimlik, aidiyet ve demokrasi başlıklarında saha verileri üreten bağımsız bir araştırma kuruluşu. “Kürt Barometresi” gibi projelerle Kürt toplumunun eğilimlerini ve beklentilerini ölçen merkez, bulgularını hem kamuoyuyla hem de karar vericilerle paylaşarak toplumsal barış sürecine katkı sunmayı amaçlıyor.
“Kırk Yıllık Çatışma Yorgunluk Bıraktı”
Komisyona hitaben yaptığı sunumda Reha Ruhavioğlu, kırk yılı aşan çatışma sürecinin toplumda ciddi bir yorgunluk oluşturduğunu belirtti. Şiddetin toplumsal kazanımları gölgelediğini söyleyen Ruhavioğlu, kayyum uygulamaları ve siyasetteki tıkanıklıkların güven sorununu derinleştirdiğini vurguladı.
Buna rağmen Kürt toplumunun önemli bir sosyolojik dönüşüm geçirdiğini kaydeden Ruhavioğlu, “Aidiyet, kimlik ve beklentilerde dikkate değer değişimler yaşanıyor” dedi.
Kimlik, Aidiyet ve Eşitlik
Araştırma bulgularına göre Kürt kimliği toplumun üçte ikisi tarafından güçlü biçimde sahipleniliyor. Genç kuşaklarda evrensel ve çoğulcu eğilimler öne çıksa da Kürtlüğe bağlılık azalmış değil. Türkiye’ye aidiyetin de güçlendiğini belirten Ruhavioğlu, milli maçlarda Türkiye’yi destekleyenlerin oranının yüzde 75–80 seviyesinde olduğunu aktardı.
Ancak eşitlik algısında ciddi sorunların devam ettiğini söyleyen Ruhavioğlu, Kürtlerin yalnızca üçte birinin Türklerle devlet nezdinde eşit hissettiğini, yarısının ise ayrımcılığa maruz kaldığını dile getirdi.
Sürece Desteğin Seyri
Sunumda, kamuoyunun çözüm sürecine bakışı da paylaşıldı. Ruhavioğlu, Kürt toplumunda desteğin başlangıçta düşük olduğunu, zamanla yüzde 80’e çıktığını belirtti. Türk toplumunda ise desteğin yüzde 40’tan 60’a yükseldiğini ifade etti.
Bununla birlikte kaygıların sürdüğünü söyleyen Ruhavioğlu, Kürtler açısından kayyum uygulamaları, Selahattin Demirtaş’ın durumu ve hakların gündeme alınmaması; Türk toplumu açısından ise örgütün silah bırakacağına dair güvensizlik ve sürecin seçim malzemesi olacağı endişelerinin öne çıktığını aktardı.
Çözüm İçin Öneriler
Sunumda çözüm odaklı bir yol haritası da paylaşıldı:
-
Bölgesel eşitsizliklerin giderilmesi
-
Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi
-
Ana dilin kamusal hizmetlerde yer alması
-
Siyasi katılımın artırılması
Ruhavioğlu, Kürt toplumunun büyük çoğunluğunun eğitimde Kürtçe’ye yer verilmesini istediğini, Türk toplumunda ise iki dilli eğitime sınırlı düzeyde açıklık olduğunu kaydetti.
“Negatif Barıştan Toplumsal Barışa”
Konuşmasını “cumhuriyetin eksik yanlarının tamamlanması, barış hukukunun inşa edilmesi ve negatif barıştan toplumsal barışa geçiş” hedefleriyle bitiren Ruhavioğlu, sembolik adımların da güven artırıcı rolüne dikkat çekti.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve komisyon üyelerinin Diyarbakır’da bir Amedspor maçını izlemesini, DEM Parti milletvekillerinin ise Türkiye’nin bir milli maçına katılmasını öneren Ruhavioğlu, bu tür karşılıklı jestlerin toplumda olumlu karşılık bulacağını ifade etti.