Yüksek enflasyon ve artan konut maliyetleri, dar gelirli hanelerin harcama alışkanlıklarını değiştirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, en düşük gelir grubunda yer alan vatandaşların bütçesinde konut ve kira giderleri ilk kez gıda harcamalarının önüne geçti.
Barınma giderleri rekor seviyeye çıktı
TÜİK verilerinden derlenen bilgilere göre, en düşük gelir grubunu oluşturan yüzde 20’lik kesimde konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içindeki payı 2002 yılında yaklaşık yüzde 28 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 39'a ulaştı.
Aynı dönemde gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılan pay ise yüzde 39 seviyelerinden yüzde 29'a geriledi.
Böylece dar gelirli hanelerin bütçesinde ilk kez barınma giderleri en büyük harcama kalemi haline geldi.
Gelir grupları arasındaki fark büyüyor
Veriler, düşük ve yüksek gelir grupları arasındaki harcama farklılıklarının da arttığını ortaya koydu.
2025 yılı itibarıyla en yüksek gelir grubunda yer alan hanelerin konut ve kira harcamalarına ayırdığı pay yaklaşık yüzde 25 seviyesinde kaldı. Buna karşılık en düşük gelir grubunda bu oran yüzde 39'a yükseldi.
Gıda harcamalarında da düşük gelir grubunun bütçesinden ayırdığı payın, yüksek gelir grubuna göre iki katın üzerinde olduğu görüldü.
Ulaştırma harcamaları öne çıktı
En yüksek gelir grubunda son 23 yılda ulaştırma, konut, eğitim ile lokanta ve otel harcamalarının payı arttı.
2025 verilerine göre üst gelir grubundaki haneler bütçelerinin yaklaşık yüzde 25’ini ulaştırma harcamalarına ayırdı.
Sağlık ve eğitim harcamalarının payı geriledi
Dar gelirli kesimin bütçesinde barınma maliyetlerinin artması, diğer harcama kalemlerinin payını düşürdü.
2002-2025 döneminde özellikle sağlık ve eğitim harcamalarına ayrılan payın belirgin şekilde gerilediği görülürken, artan kira yükünün düşük gelirli hanelerin bütçe tercihlerini zorunlu olarak değiştirdiği değerlendirildi.
