İslamabad’dayım. Haftalardır dünyanın gözünü çevirdiği ABD-İran müzakerelerinde yüz yüze temaslar bugün başladı. Ancak daha ilk günün sonunda, tarafların temel başlıklarda uzlaşmaktan uzak olduğu net şekilde görülüyor.
İlk temas, ilk kriz
ABD ve İran heyetleri, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile yapılan ayrı görüşmelerin ardından ilk kez aynı masaya oturdu. Fakat kulislerde konuşulanlara göre, görüşmelerin daha ilk saatlerinde tansiyon yükseldi.
En büyük anlaşmazlık başlığı ise beklendiği gibi Hürmüz Boğazı oldu.
Hürmüz düğümü
Görüşmelere yakın kaynaklar, İran’ın boğaz üzerinde tam kontrol talebinde ısrarcı olduğunu, hatta geçiş yapan gemilerden ücret alınmasını masaya getirdiğini aktarıyor. ABD tarafı ise bu talebe karşı “ortak kontrol” önerisini savunuyor.
Tarafların bu noktada geri adım atmaması, müzakereleri kısa sürede kilitlemiş durumda.
"İyi niyet var, güven yok"
İran heyeti, sürece katılımını “iyi niyet” çerçevesinde tanımlasa da, ABD’ye yönelik ciddi bir güvensizlik vurgusu dikkat çekiyor. Özellikle son dönemde yaşanan askeri gelişmelerin bu atmosferi belirlediği ifade ediliyor.
Sahada da hareket var
Diplomasi sürerken sahadaki gelişmeler de dikkat çekici. Uzun süredir ilk kez iki Amerikan savaş gemisinin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptığı bilgisi paylaşıldı. ABD tarafı bunu mayın temizleme operasyonu olarak açıklıyor.
Lübnan hattı gölge düşürüyor
Öte yandan İsrail-Lübnan hattındaki gerilim, müzakere sürecinin arka planındaki en önemli risklerden biri olmaya devam ediyor. Lübnan’da süren saldırılar, diplomatik girişimlerin kırılganlığını artırıyor.
İlk gün sonuçsuz
Yaklaşık 21 saat süren temasların ardından taraflar arasında herhangi bir anlaşma sağlanamadı. Özellikle Hürmüz Boğazı ve nükleer başlıklarda tarafların pozisyonları arasında ciddi mesafe olduğu görülüyor.