Dünyanın en saygın tıp dergilerinden The Lancet, 128 uzmanın katkısıyla hazırladığı 2025 İklim Değişikliği ve Sağlık Raporunu yayımladı. Bulgular, küresel ısınmanın insan sağlığı üzerindeki etkilerinin kritik eşiği çoktan aştığını gösteriyor. Raporda, hükümetlerin ve fosil yakıt şirketlerinin taahhütlerinden geri adım atmasının krizi derinleştirdiği vurgulandı.
Isıya bağlı ölümler rekor seviyede
Rapor, sıcağa bağlı yıllık ortalama ölüm sayısının 546 bine ulaştığını ortaya koydu. Bu, 1990’lara göre yüzde 63’lük bir artış anlamına geliyor. Özellikle yaşlılar ve bebekler en savunmasız gruplar arasında yer alıyor. Bir yaşından küçük bebeklerin sıcak hava dalgalarına maruziyeti son 40 yılda yüzde 389 arttı, 65 yaş üstü bireylerde ise bu oran yüzde 304’e yükseldi.
Uzmanlar, artık sadece sıcak dalgalarının değil, artan nem oranının da ölüm riskini artırdığına dikkat çekiyor.
Kuraklık, yangınlar ve gıda krizi büyüyor
2024 yılı, iklim kaynaklı sağlık tehditlerinin zirveye ulaştığı bir yıl olarak kayıtlara geçti.
Küresel kara alanlarının yüzde 61’i aşırı kuraklıktan etkilendi. Kuraklık, yalnızca tarımsal üretimi değil, su kaynaklarını da tehdit ediyor.
Aynı dönemde orman yangını dumanına bağlı hava kirliliği nedeniyle 154 bin kişi yaşamını yitirdi. 2023’te yaşanan aşırı sıcaklar ve kuraklık, 124 ülkede 123,7 milyon insanın daha gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya kalmasına yol açtı.
Ekonomik kayıplar da sağlık kadar ağır
Sıcaklık artışları yalnızca sağlık sistemlerini değil, ekonomileri de zorluyor. 2024 yılında aşırı sıcaklar nedeniyle 639 milyar potansiyel çalışma saati kaybedildi. Bu, yaklaşık 1,09 trilyon ABD doları tutarında gelir kaybına denk geliyor.
Uzmanlara göre, özellikle tarım, inşaat ve açık alan işlerinde çalışanlar en yüksek risk grubunu oluşturuyor.
Fosil yakıt bağımlılığı krizi derinleştiriyor
The Lancet raporu, fosil yakıt şirketlerinin ve bazı hükümetlerin “yeşil dönüşüm” hedeflerinden geri adım atmasının krizi daha da büyüttüğünü belirtiyor. Karbon salımı azalmadığı sürece, sıcaklık artışlarının ve buna bağlı sağlık risklerinin önüne geçilemeyeceği vurgulanıyor.
Çözüm: Sağlık odaklı iklim politikaları
Uzmanlar, iklim krizinin artık yalnızca çevresel bir tehdit değil, doğrudan bir “küresel halk sağlığı krizi” haline geldiğini söylüyor.
Ülkelerin sıcak hava erken uyarı sistemleri geliştirmesi, gıda politikalarını yeniden düzenlemesi ve sağlık altyapısını iklim etkilerine karşı güçlendirmesi gerekiyor.