Ekonomik dalgalanmalar ve hanehalkı gelirlerindeki gerileme, Türkiye’de tüketici davranışlarını köklü biçimde dönüştürdü. TÜSİAD Perakende Çalışma Grubu kapsamında EY-Parthenon tarafından hazırlanan Türkiye Perakende Pazar Değerlendirmesi Raporu, fiyat odaklı tüketimin kalıcı hale geldiğini ortaya koydu.
Türkiye genelinde 800 tüketiciyle yapılan saha araştırmasına göre, alışveriş kararlarında uygun fiyat açık ara en önemli kriter haline geldi. Her 10 tüketiciden 7’si daha ucuz ürünleri tercih ederken, tüketicilerin üçte biri yalnızca temel ihtiyaçlarına yöneldi. Kalite, fiyatın ardından ikinci plana düştü.
Raporda, artan fiyat baskısının marka sadakatini zayıflattığına dikkat çekildi. Tüketicilerin yüzde 58’i alışveriş yaptığı markaya güçlü bir bağlılık hissetmediğini belirtirken, özel markalı ürünlerin toplam harcamalardaki payı 2025’in ilk yarısında yüzde 22’ye yükseldi. Özellikle taze gıdada özel markalara yönelimin hızlandığı vurgulandı.
TÜSİAD Merkezi’nde düzenlenen rapor tanıtım toplantısında konuşan TÜSİAD Yönetim Kurulu Üyesi İzzet Özilhan, perakende sektörüne yönelik kamu politikalarının çok paydaşlı bir istişare süreciyle şekillenmesi gerektiğini belirterek, alınan her kararın istihdamdan tüketici refahına kadar geniş bir alanı etkilediğini söyledi.
EY-Parthenon Türkiye Şirket Ortağı Yusuf Bulut ise perakende sektörünün, değişen tüketici beklentileri ve üretken yapay zekânın yarattığı dönüşümün merkezinde yer aldığını ifade etti. Bulut, artan maliyetler ve küresel riskler karşısında teknoloji ve yapay zekâ destekli çözümlerin rekabet avantajı sağladığını kaydetti.
Rapora göre tüketiciler, online ve offline kanalları risk, teslimat ve fiyat kriterlerine göre birlikte kullanıyor. Online alışverişte hızlı lojistik, güvenilir iade ve müşteri hizmetleri öne çıkarken; sade, planlı ve değer odaklı tüketim anlayışı güçleniyor.
Perakende sektörü, tüm ekonomik oynaklığa rağmen Türkiye ekonomisindeki ağırlığını koruyor. Toptan ve perakende ticaret, 5,8 trilyon TL’lik büyüklükle GSYH’ye en fazla katkı sağlayan ikinci sektör olurken, yaklaşık 6,4 milyon kişiye istihdam sağlıyor.
Raporda, önümüzdeki dönemde fiyat baskılarının kalıcı olacağı, çok kanallı perakende deneyiminin hız kazanacağı ve sürdürülebilirlik ile tedarik zinciri esnekliğinin sektörün temel öncelikleri arasında yer alacağı vurgulandı.