AK Parti tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan, çocuklara yönelik ceza ve koruma hükümlerinde kapsamlı değişiklikler öngören kanun teklifi, Adalet Komisyonu'nda oy çokluğuyla kabul edildi. Önümüzdeki günlerde Genel Kurul'da görüşülmesi beklenen teklif, ağır suç işleyen çocuklara uygulanacak cezalardan aile yükümlülüklerine, silah güvenliğinden çocuk koruma tedbirlerine kadar birçok yeni düzenleme içeriyor.
Ağır suçlarda ceza süreleri artırılıyor
Teklife göre, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Bu yaş grubunda diğer hapis cezaları için üçte bir oranında indirim uygulanacak ancak her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
12-15 yaş grubuna yeni uygulama
Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığı veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmediğinin tespit edilmesi halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Algılama ve yönlendirme yeteneğinin bulunduğu belirlenen çocuklara ise ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13 ila 18 yıl, müebbet gerektiren suçlarda 10 ila 12 yıl arasında hapis cezası verilebilecek. Diğer cezalarda yarı oranında indirim uygulanırken, her fiil için verilecek ceza 9 yılı aşamayacak.
Bazı suçlarda yaş indirimi kaldırılıyor
Teklifle birlikte, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, olayın özellikleri, failin kastı, suçun işleniş biçimi ve önceki kasıtlı suç mahkûmiyetleri dikkate alınarak 15-18 yaş grubundaki çocuklar için yaş indirimi uygulanmayabilecek.
Ayrıca gerekli görülmesi halinde 12-15 yaş grubundaki çocuklar hakkında da bir üst yaş grubuna ilişkin ceza hükümleri uygulanabilecek.
Tekerrür ve infaz hükümleri değişiyor
Düzenlemeyle suçta tekerrür hükümlerindeki yaş istisnası 18'den 15'e indiriliyor. Suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış kişiler hakkında tekerrür hükümleri uygulanmayacak.
Öte yandan, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği her bir gün iki gün olarak hesaplanacak. Aynı uygulama koşullu salıverilme süresinin hesabında da geçerli olacak.
Aile yükümlülüklerine hapis cezası
Kanun teklifi, aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişiler için 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngörüyor.
Hamile eşini veya birlikte yaşadığı kadını çaresiz durumda terk edenlere verilecek ceza 6 aydan 2 yıla çıkarılırken, bu davranış nedeniyle çocuğun kasten öldürme ya da ağır yaralama suçu işlemesi halinde ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek.
Çocuğun ahlakını, güvenliğini ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan anne veya babalar için de 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Silah ve bıçaklara yeni düzenleme
Teklife göre, ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişiler 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alabilecek.
Ayrıca ruhsatsız yerlerde bıçak ve kesici-delici aletlerin satılması, sergilenmesi, 18 yaş altındaki çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması ya da taşınması yasaklanacak. Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin ila 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Çocuk koruma tedbirleri genişletiliyor
Teklifle, ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için sosyal hizmet, dijital risklerden korunma, bağımlılıkla mücadele, kitap ve kütüphane kullanımı ile çevre bilincini kapsayan yönlendirme tedbirleri getiriliyor.
Sağlık durumu nedeniyle ciddi risk altında bulunan çocuklar için 24 saat içinde uzman raporu hazırlanabilecek. Sağlık kurulu raporunun ardından hâkim en geç 48 saat içinde koruma kararı verecek.
"Suça sürüklenen çocuk" ifadesi değişiyor
Düzenlemeyle birlikte tüm ilgili kanunlarda yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirilecek.
Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu zorunlu hale getirilecek. İyi halli çocukların eğitimevlerine gönderilmesi ve düşük ceza alan çocukların doğrudan eğitimevlerinde infaz sürecine alınması da teklif kapsamında yer alıyor.