Türkiye otomotiv sektörünün son yıllardaki en büyük hamlelerinden biri olarak duyurulan BYD Manisa fabrikası projesiyle ilgili belirsizlikler artıyor. Temmuz 2024'te büyük bir tanıtımla açıklanan 1 milyar dolarlık yatırımın üzerinden aylar geçmesine rağmen Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde henüz fiili bir çalışma başlamadı.
Yıllık 150 bin araç kapasiteli tesis için tahsis edilen arazi boş kalırken, kamuoyunda "erteledi mi, vaz mı geçti?" soruları daha sık dile getirilmeye başlandı.
Vazgeçme iddiası ilk kez yüksek sesle dile getirildi
Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı ve emekli Yargıtay üyesi Ali Suat Ertosun, güvenilir kaynaklara dayandırdığı açıklamasında BYD'nin Manisa yatırımını durdurduğunu öne sürdü. Ertosun, resmi açıklamanın 2026 yılının Şubat veya Mart aylarında yapılabileceğini iddia etti.
Bu açıklama, bugüne kadar kulislerde konuşulan ancak açıkça dile getirilmeyen senaryoyu ilk kez kamuoyunun gündemine taşıdı.
Teşvikler verildi, ithalat hızlandı
BYD'ye yatırım karşılığında vergi muafiyetleri ve ÖTV avantajlarını da içeren geniş kapsamlı teşvikler sağlandı. Bu teşvikler sayesinde marka, Çin'den ithal ettiği araçları Türkiye pazarında rekabetçi koşullarla satışa sundu.
Ancak yerli üretim henüz başlamadan ithalat hacminin hızla artması, teşviklerin amacına ilişkin eleştirileri de beraberinde getirdi.
Satışta zirve, fiyatlarda tartışma
BYD Türkiye, 2025 yılında 45 bin 537 adetlik satışla şarj edilebilir hibrit ve yeni enerjili araçlar kategorisinde liderliğe yükseldi. Bu başarı, markanın Türkiye pazarında güçlü bir konum elde ettiğini gösterdi.
Öte yandan, Çin pazarına kıyasla bazı modellerde vergisiz fiyat farklarının yüzde 100'ü aşması kamuoyunda tartışma yarattı. Şirket bu farkı gümrük ve ÖTV yükleriyle açıklarken, yerli üretim başlamadan elde edilen kâr oranları dikkat çekti.
Bakanlık ve Meclis süreci izliyor
Yatırımın geleceğine dair resmi bir iptal açıklaması yapılmazken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın süreci yakından takip ettiği belirtiliyor. Konu Meclis gündemine de taşındı. CHP'li milletvekilleri, teşviklerin yalnızca ithalatı kolaylaştırmak için kullanılıp kullanılmadığına ilişkin soru önergeleri verdi.
BYD cephesinden ise iddialara yönelik herhangi bir yalanlama ya da doğrulama gelmiş değil.
OSB Başkanı; "Yapmazsa bedelini öder"
Manisa OSB Başkanı Sait Türek ise yatırımın hukuki güvence altında olduğunu vurguluyor. Türek, BYD’nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde devlete sağlanan tüm teşvikleri geri ödemek zorunda kalacağını belirterek, gecikmenin küresel ekonomik belirsizliklerden kaynaklandığını savunuyor.
Türek’e göre Çin-ABD ticaret gerilimi ve küresel risk ortamı, BYD'nin temkinli davranmasına neden oluyor.
Sessizlik soru işaretlerini büyütüyor
Ortada şu an için net bir iptal yok. Ancak takvim belirsiz, sahada hareket yok ve açıklamalar çelişkili. BYD'nin Türkiye pazarındaki güçlü satış performansına karşın Manisa yatırımındaki sessizlik, "Türkiye BYD için üretim üssü mü, sadece pazar mı?" sorusunu giderek daha yüksek sesle gündeme getiriyor.