Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Atlantik köle ticaretini “insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç” olarak tanımlayan karar tasarısını kabul etti. Karar, tazminat tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
123 ülke destek verdi
Karar 123 ülkenin oyuyla kabul edilirken, ABD, Arjantin ve İsrail karşı oy kullandı. Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği ülkelerinin de aralarında bulunduğu 52 ülke ise çekimser kaldı.
Guterres’ten çarpıcı açıklama
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, karar sonrası yaptığı açıklamada, birçok Batılı ülkenin zenginliğinin "çalınmış hayatlar ve emek üzerine kurulduğunu" söyledi.
Guterres, kölelik sisteminin yalnızca zorla çalıştırma olmadığını belirterek, "Bu sistem erkeklerin, kadınların ve çocukların bilinçli şekilde insanlıktan çıkarıldığı kitlesel bir sömürü mekanizmasıydı" dedi.
Tazminat tartışmaları gündemde
Kararın ardından tazminat konusu yeniden gündeme geldi. Gana’nın önerdiği tasarıda, üye ülkelere köle ticareti için özür dilemeleri ve tazminat fonuna katkı sunmaları çağrısı yapıldı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü araştırmacısı Almaz Teffera, kararın siyasi açıdan önemli bir adım olduğunu belirtti.
Yüzyıllardır süren talep
15.yüzyıldan 19. yüzyıla kadar yaklaşık 12 ila 15 milyon Afrikalının zorla Amerika kıtasına götürüldüğü, yaklaşık 2 milyon kişinin ise yolculuk sırasında hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
Köleliğin etkilerinin günümüzde de sürdüğü, özellikle ekonomik eşitsizliklerde kendini gösterdiği ifade ediliyor.
Tarihte örnekler var
Tazminat konusunda en bilinen örnek, Almanya'nın Nazi döneminde zarar gören Yahudilere yaptığı ödemeler oldu. Buna karşın köleleştirilen Afrikalıların torunlarına yönelik devletler tarafından doğrudan bir tazminat ödemesi yapılmadı.
Görüş ayrılıkları sürüyor
Bazı ülkeler, günümüzde yaşayan bireylerin geçmişteki suçlardan sorumlu tutulamayacağını savunarak tazminata karşı çıkıyor. ABD ve Birleşik Krallık da bu yönde görüş bildiren ülkeler arasında yer alıyor.
Milyarlarca dolarlık hesap
Karayip ülkelerinden oluşan Caricom grubu, eski sömürgeci güçlerden en az 33 trilyon dolar talep ederken, bazı hukukçular bu rakamın 100 trilyon doları aşabileceğini belirtiyor.
Uzmanlar, köleliğin mirasıyla yüzleşmenin yalnızca geçmişle değil, günümüzdeki eşitsizliklerin giderilmesi açısından da önem taşıdığı görüşünde.