İstanbul için deprem riski bilim dünyasının gündeminde yer almaya devam ediyor. Tarihsel verilere göre, 22 Mayıs 1766’da yaklaşık 7,1 büyüklüğünde meydana gelen deprem kentin geçmişinde büyük yıkıma yol açmıştı. Araştırmalar, Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Marmara segmentinde yaklaşık 250 yılda bir 7 ve üzeri büyüklükte deprem üretme eğilimi bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bu tarihsel döngüye dayanan hesaplamalar, bölgede 4 ila 6 metre civarında kayma açığı biriktiğini ve yıllık 13-18 milimetrelik hareketin sismik gerilimi artırdığını gösteriyor.
Olasılık hesapları dikkat çekiyor
ABD merkezli USGS bünyesinde çalışan jeofizikçi Tom Parsons, 2016-2046 döneminde 7.2 ve üzeri büyüklükte deprem olasılığını yüzde 47 olarak hesaplıyor.
Türkiye'den yer bilimciler de benzer uyarılar yapıyor. Prof.Dr.Cenk Yaltırak doğada yaklaşık 250 yıllık sismik döngü bulunduğunu vurgularken, Prof.Dr.Celal Şengör de tarihsel veriler ışığında büyük sarsıntının her an gerçekleşebileceği görüşünü dile getiriyor.
Genel bilimsel değerlendirmeler, İstanbul'u etkileyecek yıkıcı bir depremin önümüzdeki 30 yıl içinde gerçekleşme ihtimalini yüzde 35 ile 50 arasında gösteriyor.
Mühendislik faktörü öne çıkıyor
Yer bilimci Prof.Dr. Osman Bektaş ise konuya yapısal güvenlik açısından yaklaşıyor. Bektaş'a göre deprem büyüklüğü tek başına yıkımı belirleyen unsur değil.
Uzman isim, yürürlükteki 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nin zemin büyütmesi, rezonans ve spektral ivme gibi kritik parametreleri dikkate aldığını, bu sayede yeni yapılara süneklik ve enerji yutma kapasitesi kazandırıldığını belirtiyor.
Bektaş, İstanbul'un artık 18'inci yüzyılın yapı karakteristiğine sahip olmadığını vurgulayarak, riskin sürdüğünü ancak doğru mühendislik uygulamalarıyla felaket boyutunun azaltılabileceğini ifade ediyor.
Risk var ama kader değil
Uzmanların ortak görüşü, Marmara'daki sismik gerilimin biriktiği yönünde. Ancak güncel yapı standartları, denetim mekanizmaları ve mühendislik çözümlerinin, geçmişteki yıkım tablolarının tekrarlanmasını önleyebilecek en önemli unsur olduğu belirtiliyor.