Avustralya'nın güneydoğusunda 1789 yılında yaşanan ve on binlerce yerlinin ölümüne neden olduğu tahmin edilen çiçek salgınına ilişkin yeni bir araştırma, hastalığın İngiliz Birinci Filosu'nun Sidney'e ulaşmasının ardından yayıldığını ortaya koydu. Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan çalışma, virüsün kasıtlı olarak yayılmış olabileceği yönündeki iddiaların yeniden tartışılmasına neden oldu.
Salgının kaynağı araştırıldı
Araştırmada çiçek hastalığının bulaşma özellikleri, yerli toplulukların nüfus yoğunluğu, ticaret ağları ve hareket güzergâhları birlikte incelendi.
Bulgulara göre, İngiltere'nin 11 gemiden oluşan Birinci Filosu yaklaşık bin 500 denizci, hükümlü ve yerleşimciyle Ocak 1788'de Sidney Koyu'na ulaştı. Bölgedeki ilk büyük çiçek salgını ise filonun gelişinden yaklaşık 16 ay sonra, Nisan 1789'da kayıtlara geçti.
Virüslü maddeler cam şişelerde taşındı
Araştırmada, Birinci Filo'nun başcerrahı John White'ın çiçek hastalığına karşı dönemin koruma yöntemi olan variolasyonda kullanılan "variola maddesini" cam şişeler içinde Avustralya'ya getirdiği belirtildi.
O dönemde uygulanan yöntemde, hastalığı geçiren kişilerden alınan virüslü kabuklar veya iltihap örnekleri kurutularak saklanıyor ve bağışıklık oluşturması amacıyla sağlıklı kişilere uygulanıyordu. Araştırmacılar, İngiliz doktorların taşıdığı şişelerde canlı virüs bulunduğunu ve bunların salgının muhtemel kaynağı olabileceğini değerlendirdi.
Bununla birlikte çalışmada, virüsün yerli topluluklara kazara mı yoksa bilinçli olarak mı bulaştırıldığının tespit edilemediği vurgulandı.
On binlerce kişinin öldüğü tahmin ediliyor
Araştırmada yüzde 60 ölüm oranı esas alınarak yapılan hesaplamalara göre, salgında 40 bin ila 220 bin yerli yaşamını yitirmiş olabilir.
Çalışmada ayrıca yaşlılar, çocuklar ve hamilelerin hastalıktan daha ağır etkilendiği, büyük nüfus kaybının ise dilin, kültürel bilginin ve toplumsal bağların kuşaklar arasında aktarılmasında uzun vadeli etkiler oluşturduğu ifade edildi.
İddialar yeniden gündemde
Araştırmanın yazarları, elde edilen bulguların çiçek salgınının İngiliz Birinci Filosu'yla bağlantılı olabileceğine işaret ettiğini belirtirken, virüsün kasıtlı olarak yayılıp yayılmadığı konusunda kesin bir sonuca ulaşılamadığını, bu iddianın daha fazla bilimsel araştırmayla aydınlatılması gerektiğini kaydetti.
